Wieża Babel (Turmbau zu Babel)
Wieża Babel (Turmbau zu Babel)
Wieża Babel (Turmbau zu Babel)
Nr ref. 130

Stanisław Kubicki (1889 - 1942)Wieża Babel (Turmbau zu Babel)

linoryt na papierze żeberkowym
23,7 x 24,8 cm (wymiary ramy: 62 x 62 cm)
opisany ołówkiem l.d.: 46/50, p.d.: (1917) 62

Autor Wieży Babel, Stanisław Kubicki (1889-1942) przedstawiciel polskiego ekspresjonizmu, należał do grupy artystycznej Bunt. Przed sformalizowaniem ugrupowania wraz z innymi artystami był jednym z głównych publicystów w periodyku Zdrój. Pismo od początkowych secesyjnych upodobań zradykalizowało się, ku ekspresjonistycznej ideologii i estetyce uwidaczniając się w sztuce. Członkom grupy zależało na nieskrępowanej sile wyrazu oraz swobodzie twórczej w wyrażaniu emocji. Ich postulaty i założenia inspirowane były tendencjami ekspresjonistycznymi, obecnymi u zachodnich sąsiadów, szczególnie w czasopismach Die Aktion i Der Sturm. Sama nazwa grupy – Bunt, naświetlała jej założenia, sprzeciwiając się obowiązującym, tradycyjnym kierunkom w dziedzinie sztuki.

Za swój symbol do pierwszej wystawy w 1918 roku grupa Bunt obrała pracę Stanisława Kubickiego - Wieża Babel. Przedstawienie to charakteryzuje się bardzo silną ekspresją. Praca nasuwa skojarzenie z Krzykiem Edvarda Muncha. Sam autor Krzyku przebywał w latach 1892-1907 w Niemczech. Jego osobliwa aura oddziaływała na tamtejsze artystyczne środowisko, z którym zażyłe związki utrzymywał również Kubicki.

W centrum kompozycji, wprost ku widzowi zmierza kolumnada postaci. Grupa ta, wpisana w trójkąt, podobnie tak jak ścieżka, po której mkną postacie, charakteryzuje się dynamizmem widocznym w uniesionych rękach i wykrzywionych twarzach. Czerń i biel ujednolica fizjonomie postaci, nadając całości wygląd trupiego korowodu. Górzyste tło pejzażu z widoczną na horyzoncie tytułową wieżą, budzi negatywne emocje, wydaje się opustoszałym miejscem, pełnym chłodu i wrogiej atmosfery. Stany psychiczne postaci zostały podkreślone przez nadanie scenografii dodatkowych, nieregularnych elementów jak krzywizny figur otaczających wieżę. Sam tytuł sugeruje myśl przewodnią pracy - ukazanie zamętu i ludzkiej pychy, które nie wpływają pozytywnie na otoczenie. Środek kompozycji przebiega na granicy drogi i u podstawy wieży, które są zarazem osią dzielącą linoryt na dwie części o nieregularnych zestawieniach czerni i bieli.

Kubicki osiągnął w tej pracy wirtuozerię ekspresji, odwołując się do Muncha, bólu egzystencjalnego i niepewności jutra. Wszystkie zastosowane środki wyrazu, ukazują niepewność z jaką przyszło funkcjonować ludziom w XX w.

Pracę Wieżą Babel polecamy nie tylko jako sztandarowe dzieła Stanisława Kubickiego i symbol grupy Bunt. Również jako ikonę pierwszej tercji XX wieku, wyrażała ona wszystkie niepokoje tamtego okresu, ukazując twórcze aspiracje i odniesienia do ówczesnych światowych trendów.


Bibliografia

- Ekspresjonizm w sztuce polskiej. Muzeum Narodowe we Wrocławiu, kat. wystawy, oprac. Piotr Łukaszewicz, Jerzy Malinowski, Wrocław 1980, s. 100, tabl. 54
- Wyprawa w 20-lecie. Muzeum Narodowe w Warszawie, kat. wystawy, redakcja naukowa: Katarzyna Nowakowska-Sito, Warszawa 2008, il. s. 87, nr. kat. II/67
- A. Salamon-Radecka, A. Hüneke, S. Köller, Bunt, Der Sturm, Die Aktion. Polscy i niemieccy ekspresjoniści. Polnische und deutsche Expressionisten, kat. wystawy, Gniezno 2011, s. 91 (reprodukcje dwóch plakatów: w wersji polskiej oraz niemieckiej, które powstały na podstawie linorytu Wieża Babel II)
- Bunt – Ekspresjonizm – Transgraniczna awangarda. Prace z berlińskiej kolekcji prof. St. Karola Kubickiego, kat. wystawy, Poznań, Muzeum Narodowe, 2015, s. 4
- Stanislaw Kubicki - in transitu. Poeta tłumaczy sam siebie/ Ein Poet übersetzt sich selbst, Wrocław, Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu, 2015, s. 27
- Awangarda w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie / Urban Revolt. Avant-Garde Art from the Collection of the National Museum in Warsaw, kat. wystawy, redakcja merytoryczna: Ewa Skolimowska, Anna Turowicz, Warszawa, 2017, s. 52 (reprodukcja linorytu Wieża Babel II, bez podania nr. odbitki)
Malarz. Mentor. Mag. Otto Mueller a środowisko artystyczne Wrocławia, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, redakcja naukowa: Dagmar Schmengler, Lidia Głuchowska i Agnes Kern, Wrocław, 2019, s. 378 (reprodukcja linorytu Wieża Babel (Rewolucja), z datą: 1917 (63))
Przewiń do góry okna