Biografia

Jan Lebenstein urodził się w 1930 roku w Brześciu Litewskim, zmarł w 1999 roku w Krakowie. Był malarzem i grafikiem, który wykształcił autonomiczny, charakterystyczny styl w oderwaniu od dominujących trendów i kierunków, zarówno narzuconego realizmu socjalistycznego jak i koloryzmu i awangardy. Jego propozycja artystyczna w toku artystycznego rozwoju pozostała odrębna. Po wojnie studiował malarstwo w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych pod kierunkiem Artura Nachta-Samborskiego. Zadebiutował podczas Ogólnopolskiej wystawy młodej plastyki „Przeciw wojnie, przeciw faszyzmowi" w warszawskim Arsenale w 1955 roku. Rok później związał się z Teatrem na Tarczyńskiej, prowadzonym przez Mirona Białoszewskiego, który stał się jego wieloletnim przyjacielem. Podczas urządzanych tam wystaw indywidualnych Lebenstein zaprezentował po raz pierwszy „Figury kreślone", „Figury hieratyczne" i „Figury osiowe", które pokazywały ewolucję przedstawienia postaci ludzkiej. Umieszczone centralnie wertykalne, syntetyczne sylwetki stanowiły jego twórcze signum. W 1959 roku Lebenstein zdobył uznanie otrzymując Grand Prix podczas Pierwszego Międzynarodowego Biennale Młodych w Paryżu. W tym okresie artysta na stałe zamieszkał we Francji, w 1971 roku otrzymał francuskie obywatelstwo. Pozostawał w związku ze środowiskiem polskiej emigracji – Instytutem Literackim, paryską „Kulturą", redakcją „Zeszytów Literackich".

Jego artystyczną wyobraźnię zasilały starożytne mitologie, teksty biblijne, kulturowe podłoże naszej cywilizacji wraz z jej współczesną, nieco zdegenerowaną wersją. Poszukiwał archetypów, w których spotykał się Eros i Thanatos, nasycał je niepokojącą, erotyczną wizualnością. Fascynowały go mity o pochodzeniu i animalistycznej naturze człowieka – „Leçon de Zoologie" (1972). W jego obrazach i grafikach pojawia się splątana „ludzka fauna", gęsty od wątków egzystencjalnych i apokaliptycznych świat pełen stworów, karykatur, przedstawicieli zaginionych, archaicznych ludów – „Carnet intime" (1960-1965). Ciężka materia malarska z połączeniu z oryginalnymi przedstawieniami tworzyły nieporównywalny efekt artystyczny. W latach 70. i 80. artysta tworzył przede wszystkim rysunki i gwasze, porzucając gęstą fakturę płócien na rzecz manierystycznych stylizacji. Powstały wówczas takie cykle jak „Sweety Bar"(1976), „Asile" (1989). Lebenstein tworzył także ilustracje do słynnych dzieł literackich takich jak „Folwark zwierzęcy" George'a Orwella (1974), opowiadań Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, a także do „Księgi Hioba" (1979), „Apokalipsy" (1983) i „Księgi Rodzaju" (1995) w przekładzie Czesława Miłosza. Zajmował się także scenografią i projektowaniem witraży.

W 1976 roku wyróżniono go nagrodą nowojorskiej Fundacji Alfreda Jurzykowskiego, a w 1987 roku otrzymał niezależną Nagrodę im. Jana Cybisa. W 1998 roku został odznaczony Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski. Największa wystawa retrospektywna artysty w Polsce miała miejsce w Galerii Zachęta w Warszawie w 1992 roku.

Prace

Przewiń do góry okna