Biografia

Wszechstronny artysta, malarz, grafik, również krytyk i teoretyk sztuki. Czynny w Warszawie, Berlinie i Paryżu. W historii sztuki zapisał się jako jeden z głównych reprezentantów awangardy lat 20. XX wieku. Był członkiem Grupy Kubistów, Konstruktywistów i Suprematystów Blok działającej w latach 1924-1926.


Henryk Berlewi odbył wieloetapową edukację artystyczną. Pierwszy etap miał miejsce w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych latach 1904-1909, następnie naukę kontynuował w Akademii Sztuk Pięknych w Antwerpii. W 1911 uczęszczał do paryskiej École des Beaux-Arts oraz École des Arts Décoratifs. Wrócił do Polski w 1913 r. rozpoczynając studia w warszawskiej Szkole Rysunkowej pod kierunkiem Jana Kuzika. W okresie 1918-1919 utrzymywał bliskie kontakty ze środowiskiem żydowskim, wówczas jego twórczość zdominowały motywy i symbole wywodzące się z kultury judaistycznej. Po tej fascynacji nadszedł czas na poszukiwania nowego języka form. O transformacji patrzenia artystycznego przesądziło spotkanie z rosyjskim malarzem El Lissitzky'm (1890-1941), który ukierunkował twórczość Berlewiego w kierunku konstruktywizmu i suprematyzmu.

W okresie 1922-1923 artysta przebywał w Berlinie, gdzie zaprzyjaźnił się z artystycznym środowiskiem awangardy. Poznał m.in. Theo van Doesburga, Miesa van der Rohe i wielu innych twórców. Wziął udział w Kongresie Postępowych Artystów w Düsseldorfie, dzięki czemu nawiązał kontakty z polskimi artystami Stanisławem Kubickim i Jankielem Adlerem. Z okresu tego pochodzą dwubarwne linoryty na bazie czerni i brązu zestawione z białym tłem. Prace te mają swój rodowód w kubistycznej geometryzacji i rozczłonkowaniu form. W 1924 roku Berlewi ogłosił swoją teorię Mechano-Faktury – prekursorskiego rozwiązania w zakresie kształtowania obrazu, które zakładało zastąpienie zróżnicowanej faktury płótna jej dwuwymiarowymi substytutami: linią i płaszczyzną. Powstały obieg był zredukowany do podstawowych kolorów takich jak: czerń, biel i czerwień. Berlewi w ten sposób stworzył nową, niezależną strukturę. Ta forma w pełni odpowiadała naturze malarstwa. Zmechanizowanie środków wyrazu i nowoczesny język form miały w koncepcji Mechanofaktury współbrzmieć z przyspieszonym rytmem zmieniającej się współczesności. W 1924 r. wydał teorię w broszurze o tej samej nazwie oraz opublikował na łamach berlińskiego czasopiśmie Der Sturm. Do publikacji została przygotowana wystawa prac artysty w galerii Der Sturm, która była ilustracją teoretycznych rozważań artysty. W Warszawie Berlewi założył Biuro Reklama-Mechano. Wraz z architektem Szymonem Syrkusem wykonywał projekty reklamowe i propagował zasady druku funkcjonalnego. W 1928 wyemigrował wraz se swoją matka do Paryża, gdzie zajmował się głównie malowaniem portretów, odchodząc od estetyki awangardowej. Do zasad mechanofaktury powrócił w 1957 r. Zmarł w Paryżu w wieku 73 lat.

Przewiń do góry okna