detal-c


Henryk Berlewi (1894-1967), Roman Kramsztyk (1885-1942), Bruno Schulz (1892-1942), Mojżesz Kisling (1891-1953), Mela Muter (1876-1967) – to jedne z najbardziej znaczących nazwisk polskiej sztuki XX w. Prócz nich na kartach historii sztuki odnotowuje się dziesiątki artystów pochodzenia żydowskiego działających na terenach polskich. Wystawa kolekcjonerska towarzysząca festiwalowi Warszawa Singera to okazja, aby przypomnieć szerokiej publiczności jak liczną stanowią grupę. Co zaś więcej – jak doniosły jest ich wkład w dorobek nowoczesnej sztuki polskiej. Na wystawie będzie można zobaczyć zarówno obrazy malarzy najsłynniejszych, jak i prace twórców jeszcze nieodkrytych przez szeroką publiczność. Do tych ostatnich zaliczają się np. Franciszka Themerson oraz Helena Berlewi, artystki o niezmiernie ciekawej biografii artystycznej.

Licząca w okresie międzywojennym 3,5 mln osób mniejszość żydowska wydała ogromne grono utalentowanych twórców. Różniący się między sobą pod względem zaangażowania religijnego, języka, poczucia przynależności narodowej, na gruncie sztuki opowiadali się za rozmaitymi tendencjami, tworzyli zarówno sztukę tradycyjną, jak i awangardową. W nurcie tej ostatniej działali ekspresjoniści skupieni w łódzkiej grupie Jung Jidysz, m.in. Henryk Berlewi. Mimo, iż ugrupowanie to jest przez badaczy dopiero odkrywane, zostało uznane za jedno z najważniejszych zjawisk sztuki polskiej dwudziestolecia międzywojennego. Pamiętając o ich przynależności etnicznej oraz bagażu kultury, jaki niosą, twórczości artystów związanych z Polską od pokoleń nie sposób analizować w oderwaniu od sztuki polskiej. Równocześnie – nie da się pisać historii polskiej sztuki wyłączając ich udział. Hucuł na koniu, Modlący się Żydzi, Miłosierdzie, Święty Franciszek, Katedra Notre-Dame w Paryżu – to jakże często spotykane w polskich muzeach tytuły obrazów. Te, które będzie można obejrzeć na wystawie sygnowane są nazwiskami Zygmunta Menkesa (1896-1986), Leopolda Gottlieba (1879-1934), Aleksandra Blondera (1909-1949), Alicji Hohermann (1902-1943).

Malarze pochodzenia żydowskiego to najsłynniejsi przedstawiciele École de Paris, grupy malarzy osiadłych w Paryżu, działających tam w 1. poł. XX w. Reprezentujący różnorakie tendencje artystyczne, chłonni i ciekawi świata twórcy porzucili swoje rodzinne strony, by osiąść w mekce artystów i całkowicie oddać się sztuce. Dziś prace Henryka Gotliba (1890-1966), Meli Muter, Szymona Mondzaina (1888-1979), Joachima Weingarta (1895-1942) są wysoko cenione przez kolekcjonerów i poszukiwane na rynku światowym. Świat polskich Żydów uległ zagładzie z wybuchem II wojny. Nie sposób więc mówić o tej sztuce nie myśląc o Holokauście. Jego świadectwem są Obrazki domowe Elżbiety Nadel (1920-1989), późniejszej rysowniczki i karykaturzystki. Są one szczególnym uzupełnieniem ekspozycji. Nie ma w nich dramatyzmu, ani rozpaczy. Autorka z widoczną ironią przedstawia niby zwyczajne życie przesiedlonej do lwowskiego getta inteligenckiej rodziny. Ukazuje tym samym z pełnią wyrazu absurdalność wojny.

Twórczość Gottlieba, Menkesa, czy Muter to najpiękniejsze artystyczne ślady zaginionego świata duchowości polskich Żydów. Otwartość w postrzeganiu dylematów światopoglądowych i otaczającego ich świata, przyniosła wspaniałe efekty w postaci sztuki uniwersalnej i ponadczasowej, znajdującej szerokie uznanie zarówno dawniej, jak i dziś.
Krzysztof Wejman, właściciel Wejman Gallery

Twórczość tych, którzy ocaleli zalicza się do najciekawszych zjawisk sztuki polskiej 2. poł. XX w. Często, jak np. w przypadku Jonasza Sterna, jest ona wyrazem traumatycznych przeżyć. Niejednokrotnie do niedawna nie była w Polsce znana. Tak jest w przypadku działającej w Londynie Franciszki Themerson (1907-1988). Rysowniczka, malarka, scenografka, realizatorka filmowa, żona Stefana Themersona, zyskała sobie za życia wysokie uznanie, czego wyrazem były liczne nagrody i wyróżnienia na wystawach międzynarodowych. Dziś jej twórczość odsłania się także przed publicznością polską.
dr Monika Bryl, kierownik Salonu D.A. Artissima

Większości z tych nazwisk nie zapamiętamy, wielu zapewne w ogóle już nie poznamy. A to właśnie środowiska żydowskie wschodniej Europy zrodziły tak wiele artystycznych talentów. Soutine, Lipchitz, czy Kisling to artyści znani na świecie. Ale większość nigdy nie zdążyła się przebić, a potem pamięć o nich została zmieciona przez Holocaust. Od lat trwają niemal archeologiczne prace odkrywania na nowo świata tej oryginalnej i nad wyraz nowoczesnej sztuki. Nasza skromna wystawa pragnie pokazać choćby drobny jej fragment.
Adam Chełstowski, prezes D.A. Artissima

 

 

detal-c


Informacje o wystawie:
• miejsce ekspozycji: Salon Domu Aukcyjnego Artissima, ul. Zielna 39 (budynek PAST-y)
• czas trwania: 20 sierpnia – 15 września 2015 (pon.-pt., godz. 11:00-18:00)
• kurator wystawy: dr Monika Bryl
• oprowadzania kuratorskie: 20 i 21 sierpnia, godz. 17:00
• organizator wystawy: Dom Aukcyjny Artissima
• współorganizator wystawy: Wejman Gallery
• organizator festiwalu Warszawa Singera: Fundacja Shalom
• inne informacje: wstęp wolny, dostęp dla osób niepełnosprawnych
• patroni medialni wystawy: Artinfo,pl, Warszawski Magazyn Ilustrowany Stolica, The Warsaw Voice, Eurogospodarka
• współpraca redakcyjna: RMF Classic

 

detal-c


Informacje o organizatorach wystawy:
– Dom Aukcyjny Artissima
Dom Aukcyjny ArtissimaSalon Sztuki D.A. Artissima mieści się w historycznym budynku PAST-y, w samym centrum Warszawy. Odbywają się tu aukcje dzieł sztuki, wystawy, spotkania kolekcjonerów oraz kursy dla inwestorów. Dzięki współpracy z firmą Ad-Arte możemy zaoferować naszym Klientom fachowe doradztwo w zakresie oceny i wyceny dzieł sztuki, tworzenia i promocji kolekcji, a także pomoc w realizowaniu transakcji na rynku dzieł sztuki, zarówno w Polsce, jak i za granicą.

– Wejman Gallery – Galeria sztuki XX wieku
W oparciu o doświadczenia zbierane nieustannie od 2004 roku, związane z realizacjami dla kolekcjonerów, galerii oraz instytucji kultury, Galeria Wejman prezentuje najciekawsze zjawiska polskiej sztuki XX wieku. W profilu działalność Galerii znaczące miejsce zajmują artyści polscy pochodzenia żydowskiego, tej miary co Mela Muter, Leopold Gottlieb, czy Roman Kramsztyk.

Organizator Festiwalu Warszawa Singera:
Fundacja Shalomjest Strażnikiem Pamięci i miejscem spotkań tradycji ze współczesnością, miejscem, gdzie kultura żydowska wchodzi w dialog z kulturą polską. Jej najważniejszym celem, który realizuje od początku, czyli od 1987 roku, jest ocalenie od zapomnienia bogatego dziedzictwa kultury jidysz. Założycielem i dyrektorem Fundacji Shalom jest Gołda Tencer, aktorka i reżyser Teatru Żydowskiego im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie. Fundację współtworzyli absolwenci istniejącej niegdyś w Łodzi żydowskiej szkoły im. I.L. Pereca. Połączyła ich wyniesiona z domu miłość do tradycji żydowskiej. Fundacja Shalom organizuje kursy języka jidysz, wykłady, warsztaty, konkursy edukacyjne, spektakle teatralne i telewizyjne, wystawy plastyczne i festiwale, prowadzi również działalność wydawniczą. Jednym z jej największych osiągnięć jest wystawa „I ciągle widzę ich twarze – fotografia Żydów polskich” oraz album o takim samym tytule.