Franciszka Themerson

(1907 - 1988)

Franciszka Themerson

Biografia

Rysowniczka, malarka, ilustratorka książek, scenografka i realizatorka filmowa. W latach 1918-1922 studiowała w warszawskiej Akademii Muzycznej, następnie w Akademii Sztuk Pięknych, gdzie w pracowni Tadeusza Pruszkowskiego uczyła się malarstwa. Wspólnie z mężem Stefanem Themersonem stworzyła wiele projektów artystycznych. Razem założyli Spółdzielnię Autorów Filmowych. Wydawali także pismo f.a. (Film artystyczny), którego Franciszka była redaktorem prowadzącym. Wspólne lata pracy twórczej Franciszki i Stefana zaowocowały w powstanie filmów takich jak: Przygoda człowieka poczciwego (1937) Calling Mr. Smith (1943), Oko i ucho (1944-45).


Franciszka Themerson ilustrowała liczne książki dziecięce, między innymi jej męża, Jana Brzechwy i Anny Świrszczyńskiej. Jej rysunki regularnie ukazywały się w Płomyku i Wiadomościach Literackich. Po wybuchu II wojny światowej wraz z mężem przeprowadziła się do Anglii, gdzie założyła wydawnictwo Gaberbocchus Press. W latach 1963-64 projektowała kostiumy i scenografię do Króla Ubu dla Marionetteatern ze Sztokholmu. Dwa lata później dla tego samego teatru zaprojektowała scenografię do Opery za trzy grosze. W 1966 roku za projekt do Króla Ubu otrzymała Złoty Medal na I Międzynarodowym Triennale Scenografii Teatralnej w Jugosławii. W latach 1963-68 wykładała w Departments of Graphic Design, Theatre Design and Fine Art w Central School of Art, Wimbledon School of Art i Bath Academy of Art. W 1981 roku Muzeum Sztuki w Łodzi zorganizowało pierwszą retrospektywną wystawę Franciszki i Stefana Themersonów Poszukiwania wizualne.


Twórczość Franciszki Themerson początkowo bliska abstrakcjonizmowi i ekspresjonizmowi szybko przerodziła się w malarstwo indywidualne. Jej rysunki często przedstawiane w sposób szkicowy przekazują osobistą i intymną symbolikę. Artystka w swoich pracach nierzadko  ukazywała motywy biblijne, które łączyła z otaczającą ją rzeczywistością. Podstawowym środkiem stosowanym przez artystkę była linia oraz uproszczone i zdeformowane kształty. W jej rysunkach często można odnaleźć faliste formy, silne wygięcia oraz statyczne i dynamiczne linie. Prace Franciszki Themerson znajdujż się w kolekcjach polskich i zagranicznych. (Muzeum Narodowe w Gdańsku, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Narodowe w Warszawie, British Museum w Londynie Victoria and Albert Museum w Londynie).